Nijmegen – De werkwijze voor het uitgeven van een roman lijkt gebeiteld in marmer. Schrijver Ton Vogels besloot het voor zijn tweede roman Wolfskind anders aan te pakken. Bijna drieduizend mensen stemden op de beste cover en Vogels koos voor originele verkoopplaatsen. De aanpak werpt vruchten af: vanuit Vogels’ zolderkamer in Nijmegen verovert de roman langzaam de rest van Nederland.
Een combinatie van frustratie én ambitie zorgde ervoor dat Vogels het besluit nam om zijn uitgever vaarwel te zeggen. ‘Vier jaar geleden was ik vereerd dat uitgeverij Prometheus mijn debuutroman uitgaf. Dat sloeg echter snel om in teleurstelling. Het drukken ging nog goed en probleemloos; er was inderdaad een boek met een mooie kaft. Maar dat is slechts de eerste stap, vooral voor een onbekende, debuterende schrijver. Bij de promotie ging het mis. Want daar hebben ze geen energie in gestoken.’
Bestselleritis
Vogels’ verhaal is niet uniek. Veel enthousiaste debutanten worden geconfronteerd met de vastgeroeste boekenmarkt waarin bestselleritis heerst: alle aandacht gaat naar de bestverkopende boeken. Alleen de boeken die op tafels liggen, worden verkocht. De flankerende boekenkasten zijn niet meer dan heel duur behang. Uitgevers beperken de uitgaven in hun fonds, boekhandels nemen steeds minder risico met onbekende auteurs. Toch liet Vogels zich niet leiden door frustratie. ‘Daarmee kom je geen stap verder,’ legt hij uit. ‘Die energie heb ik al snel omgezet in nieuwe ideeën en ambities.’
Eigen uitgeverij
Die ideeën kregen vorm in een eigen uitgeverij met een onmogelijke naam: ‘Salon des Refusés’. Een verwijzing naar de Franse kunsttentoonstelling in 1863, waar geweigerde kunstenaars hun werk tentoonstelden. Dat waren kunstenaars als Monet en Renoir die uiteindelijk wereldberoemd werden. Heeft de naam van de uitgeverij een voorspellende waarde? ‘Natuurlijk, dat zou fantastisch zijn,’ geeft Vogels lachend toe. ‘Maar het ging me niet om het succes, maar meer om de metafoor dat het loont om je eigen pad te kiezen. Ook als dat tegen de geldende wetten en normen is van de gevestigde orde.’
Loslaten van het verleden
Natuurlijk moest er ook een roman geschreven worden. ‘Wolfskind’ gaat over de vraag wanneer je het verleden los moet laten. Het Algemeen Dagblad omschreef de roman als sprookjesachtig, teder en spannend. Treffend, volgens Vogels. In de roman gaat een elfjarig weesmeisje op zoek naar haar identiteit, waarbij fantasie de gaten vult van ontbrekende gegevens. Ze wordt daarbij geholpen door een archeoloog die na een mislukte vondst op zoek is naar eerherstel. Voor deze archeoloog baseerde Vogels zich op de ontdekking van een joods badhuis in Venlo. Wat aanvankelijk de vondst van de eeuw leek, bleek uiteindelijk niet meer dan een stapel stenen. Hoe ga je als archeoloog om met zo’n mislukking?
Bijzondere strategie
Waar uitgevers kiezen voor een glanzende folder om hun nieuwe boeken in aan te prijzen, koos Vogels voor een andere strategie. Allereerst stemden bijna 3.000 mensen via social media op de beste cover. Daarnaast maakte hij dankbaar gebruik van de lezers van het eerste uur. Via ansichtkaarten werden ze gestimuleerd om hun recensie naar kranten, tv-programma’s en boekhandelaren te sturen. Tot slot zocht Vogels naar bijzondere verkoopplekken. ‘Je denkt meteen aan een boekhandel. Maar dat is de enige plek waar mijn roman níet opvalt tussen al die andere boeken,’ zegt Vogels. ‘Op dit moment verkoopt mijn boek het beste bij een slijterij. De eigenaar biedt het boek aan met een bijpassende wijn, een gewürzrtraminer.’
Lege zolder
De originele aanpak loont: de eerste druk is uitverkocht. Lezers zijn erg enthousiast én bereid om dat stapje extra te doen om het boek te promoten. Gaat Vogels meer boeken uitgeven via zijn eigen uitgeverij? ‘Dat was niet mijn intentie, maar wie weet.’ Eerst de zolder maar eens leegmaken, geeft hij aan. Twintig dozen met de tweede druk liggen daar te wachten op nieuwe lezers en originele verkoopplekken.