Heel literair Nederland trok voorbij in oude Broese

Wie de geschiedenis van de oude boekhandel Broese bekijkt, ziet de hele literaire geschiedenis voorbijkomen. Alle schrijvers van naam en faam zijn er wel geweest, dankzij de markante directeur Chris Leeflang. Niels Bokhove heeft over die periode een boek geschreven.

–

Door Peter le Nobel

–

“In de jaren dertig, de crisistijd, braken veel boekhandels zich het hoofd hoe zij pulbliek naar de winkels konden trekken”, zegt Bokhove. “In die tijd is dan ook de Boekendag, al snel de Boekenweek ontstaan. Wat uitzonderlijk is aan boekhandel Broese is dat er zo lang en zo structureel literaire activiteiten zijn georganiseerd, met lezingen door en over schrijvers, maar liefst veertig jaar lang.”

–

Sinds 1929 was Chris Leeflang directeur van Broese. Eerst stond de zaak aan de Oudegracht, maar al snel verhuisde die naar de Nachtegaalstraat. Dankzij René Rademacher Schorer is Leeflang bibliofiel geworden. De eerste organiseerde literaire soirees in zijn huis aan het Wilhelminapark en Leeflang werd aangestoken door het virus van het ‘schone boek’. Om die reden was er een rookverbod in de boekhandel. Niet dat Leeflang zelf zijn sigaar erom liet liggen, maar kennelijk had hij alleen in zichzelf vertrouwen dat hij geen brand zou stichten.

–

Al snel organiseerde hij literaire activiteiten, ook in de oorlog, waarbij hij clandestiene uitgaven onder de toonbank verkocht, onder meer van Geert Lubberhuizen, de oprichter van De Bezige Bij. “Na de oorlog vond men diverse exemplaren achter een radiator. Daar werden ze snel achter gegooid als de Duitsers het assortiment kwamen controleren.”

–

Het boek houdt veel meer in dan de geschiedenis van een boekhandel. Honderden pagina’s lang is er informatie te vinden over schrijvers en vormt het daarmee een schat aan informatie over de Nederlandse literatuurgeschiedenis.

–

Mappen in de kelder

–

De circa 170 portfoliomappen vol documentatie, waaronder brieven van schrijvers, waren een uitkomst voor Niels Bokhove, want zo kreeg hij een goed overzicht van de talloze activiteiten die directeur Chris Leeflang van 1932 tot 1973 voor Broese heeft ondernomen. De mappen waren niet in het Letterkundig Museum in Den Haag of een ander eerbiedwaardig instituut, maar in een kelder, in het huis van Leeflangs weduwnaar Ton Entius. Binnenkort gaan ze naar het Letterkundig Museum, waar in oktober een tentoonstelling plaatsvindt over de geschiedenis van Broese – en Leeflang natuurlijk.

–

‘De drempelschroom verdrijven, Literaire activiteiten in de jaren 1932-1973 bij boekhandel Broese onder Chris Leeflang’, Niels Bokhove, Stichting Gusto, 25 euro, 303 p, ISBN: 978 90 77348 15 4.

Utrecht – Wie de geschiedenis van de oude boekhandel Broese bekijkt, ziet de hele literaire geschiedenis voorbijkomen. Alle schrijvers van naam en faam zijn er wel geweest, dankzij de markante directeur Chris Leeflang. Niels Bokhove heeft over die periode een boek geschreven.

“In de jaren dertig, de crisistijd, braken veel boekhandels zich het hoofd hoe zij pulbliek naar de winkels konden trekken”, zegt Bokhove. “In die tijd is dan ook de Boekendag, al snel de Boekenweek ontstaan. Wat uitzonderlijk is aan boekhandel Broese is dat er zo lang en zo structureel literaire activiteiten zijn georganiseerd, met lezingen door en over schrijvers, maar liefst veertig jaar lang.”

Sinds 1929 was Chris Leeflang directeur van Broese. Eerst stond de zaak aan de Oudegracht, maar al snel verhuisde die naar de Nachtegaalstraat. Dankzij René Rademacher Schorer is Leeflang bibliofiel geworden. De eerste organiseerde literaire soirees in zijn huis aan het Wilhelminapark en Leeflang werd aangestoken door het virus van het ‘schone boek’. Om die reden was er een rookverbod in de boekhandel. Niet dat Leeflang zelf zijn sigaar erom liet liggen, maar kennelijk had hij alleen in zichzelf vertrouwen dat hij geen brand zou stichten.

Al snel organiseerde hij literaire activiteiten, ook in de oorlog, waarbij hij clandestiene uitgaven onder de toonbank verkocht, onder meer van Geert Lubberhuizen, de oprichter van De Bezige Bij. “Na de oorlog vond men diverse exemplaren achter een radiator. Daar werden ze snel achter gegooid als de Duitsers het assortiment kwamen controleren.”

Het boek houdt veel meer in dan de geschiedenis van een boekhandel. Honderden pagina’s lang is er informatie te vinden over schrijvers en vormt het daarmee een schat aan informatie over de Nederlandse literatuurgeschiedenis.

De circa 170 portfoliomappen vol documentatie, waaronder brieven van schrijvers, waren een uitkomst voor Niels Bokhove, want zo kreeg hij een goed overzicht van de talloze activiteiten die directeur Chris Leeflang van 1932 tot 1973 voor Broese heeft ondernomen. De mappen waren niet in het Letterkundig Museum in Den Haag of een ander eerbiedwaardig instituut, maar in een kelder, in het huis van Leeflangs weduwnaar Ton Entius. Binnenkort gaan ze naar het Letterkundig Museum, waar in oktober een tentoonstelling plaatsvindt over de geschiedenis van Broese – en Leeflang natuurlijk.