Lorca laveerde tussen schoonheid en expressie

Marijke van Dorst en Michaël Stoker zijn zelf fans van Lorca.
Marijke van Dorst en Michaël Stoker zijn zelf fans van Lorca. Foto: Peter le Nobel

Door Peter le Nobel

Utrecht – Vanwege het succes van het festival over de Portugese schrijver Pessoa van vorig jaar willen het Poëziecircus, de Stichting Literaire Activiteiten Utrecht (SLAU) en Salon Saffier het Festival Literaire Meesters elk jaar terug laten komen. Ditmaal met de Spaanse dichter en toneelschrijver Federico García Lorca, van 7 tot en met 21 november op diverse locaties in Utrecht.

“Veel bezoekers van vorig jaar wilden aandacht voor Lorca”, zegt Michaël Stoker van de SLAU, “dus het zoeken naar een nieuwe literaire meester viel wel mee.” “Misschien heeft het ook te maken met de aantrekkingskracht van mediterrane landen”, zegt Marijke van Dorst van Salon Saffier. “Zowel Portugal als Spanje spreekt het publiek aan.”

De belangrijkste reden is echter toch dat Lorca beschouwd wordt als een grootheid van de vorige eeuw, een man die laveerde tussen verschillende werelden, tussen de expressie van zijn homoseksualiteit en zijn rol als ‘brave zoon van de familie’, tussen het knusse, maar misschien ook benauwende Andalusië en de vrijheid van New York, in een tijd dat dictator Franco aan de macht kwam, en Spanje door fascisten en revolutionairen werd verscheurd.

Stijlen

“Veel mensen houden van Lorca vanwege zijn romantische poëzie als hij in Andalusië was”, zegt Stoker, “en andere mensen vinden juist zijn gedichten in New York aansprekend, waar hij werkt met vrije verzen en vormen.” “En die stijlen gebruikte hij om en om”, vult Van Dorst aan.

Niet alleen in zijn poëzie en toneelstukken was Lorca veelzijdig. Hij was ook tekenaar en muzikant, en wilde eigenlijk met zijn muziek zijn brood verdienen. Het lot beschikte echter anders. Zijn doorbraak kwam als Lorca de dichter. Een van zijn eerste bundels was Het Zigeunerliedboek, waarmee hij meteen een breed publiek aansprak.

Mysterie

Net als Pessoa is ook Lorca omgeven met een mysterie. Verbaasde Pessoa de wereld met een kist vol aantekeningen, gedichten en verhalen, Lorca intrigeerde in feite de wereld met een lege kist; zijn lichaam is spoorloos. Op zijn 38e werd hij samen met drie andere mannen op een vlakte door de fascisten geëxecuteerd. Niemand begrijpt waarom. Stoker: “Zo heeft hij nooit voor een bepaald kamp gekozen en er waren kunstenaars die veel openlijker waren over hun homoseksualiteit.” Vorig jaar werd zijn graf ondanks protesten van zijn familie op toewijzing van de rechter geopend: geen een bot. Volgens biograaf Ian Gibson was het lijk al in de jaren tachtig weggehaald door zijn familie. Op 7 november is hierover een documentaire te zien.

Boek en festival

Vanwege het festival is het boek ‘Federico García Lorca, Duende en andere nieuw vertaalde teksten’ van Bart Vonck verschenen, met tekeningen van Lorca en brieven naar zijn ouders. Verkrijgbaar in de boekhandel 12,50 euro, tijdens het Festival voor slechts 9 euro. Voor het overvolle programma, kijk op www.garcialorca.nl