De tragiek van keuzes in ‘Snaren’

Astrid Rijff’s groots en meeslepend verhaal over driehoeksverhouding

Door Peter le Nobel

Astrid Rijff.
Astrid Rijff.

Utrecht – Een driehoeksverhouding lijkt niet zo heel bijzonder om daarvan een roman te maken, totdat Astrid Rijff die beschrijft. ‘Snaren’ is een groots en meeslepend verhaal dat voor een van de drie partijen fataal afloopt. De dirigent Ole lijkt de regie te hebben, maar uiteindelijk bepalen de vrouwen, de conservatoriumstudente Sarah en de echtgenote Hannelore, het slotakkoord.

“Ik heb het zelf meegemaakt”, zegt schrijfster Astrid Rijff. “Ik was ook helemaal niet van plan om daarover een boek te schrijven, totdat in 2006 een zinnetje in mijn hoofd bovenkwam: ‘Ik morste hete thee over mijn hand toen ze binnenkwam’. Dat zinnetje liet me niet meer los. Ik had er ook meteen een beeld bij.” Rijff schreef de eerste twee en de laatste twee scènes op. Toen liep ze vast. “Ik zat nog te dicht op het onderwerp.”

Later wist ze er een eigen verhaal van te maken. “Op een gegeven moment beginnen de personages in je hoofd rond te spelen en gaan ze een heel andere kant op dan je van plan bent.” Zo werd een persoonlijke beschrijving een roman. “De laatste twee scènes zijn daarbij wel gesneuveld.”

Opvallend is dat het perspectief steeds wordt afgewisseld: nu eens Ole, dan weer Sarah vertellen het verhaal. “Dat vond ik belangrijk: tot nu toe wordt een verhaal over zo’n onderwerp van één kant belicht. Ik wilde heel graag laten zien: ‘Hoe werkt zo’n verhouding nou?’ ‘Wat is de motivatie van de een en die van de ander?’  Opvallend is dat vooral vrouwelijke proeflezers harder waren in hun oordeel over Ole, ze vonden hem een profiteur, terwijl mannen nog wel sympathie voor hem konden opbrengen. En soms vonden vrouwen Sarah met haar lange wachten een muts.”

Voelt Rijff zich dan niet persoonlijk aangesproken? “Nee, want het verhaal is misschien op mijn eigen belevenissen gebaseerd, maar de roman is anders dan de werkelijkheid.”

“Je bent een bijzonder mens Ole, die probeert het leven te leiden zoals dat van hem verwacht wordt. Maar eigenlijk ben je niet in staat om dat leven te leiden omdat je er heel andere normen en waarden op na houdt. Jij kunt van meerdere mensen tegelijk houden zonder die mensen te willen claimen. Jij bent in staat je liefde royaal uit te delen zonder dat je er iets voor terug verwacht. Dat is een heel grote kwaliteit die maar weinig mensen bezitten. Tegelijkertijd is het ook je zwakte omdat je ziet dat het in de praktijk niet werkt. Je wilt alle partijen tevreden houden en dat niet alleen, je wilt ze ook bíj je houden. (…) En omdat ze voelen dat je oprecht van ze houdt, blijven ze voor je vechten in de hoop dat je uiteindelijk zult kiezen voor de een of de ander. Waarmee ze een claim op jou leggen die jij niet kan hanteren omdat het bij jou niet zo werkt. Jouw sterkte is hun zwakte en andersom. En daar zit volgens mij het hele probleem.‟

Waar het gaat om de kunst kan Rijff zich met Ole identificeren. Twintig jaar lang heeft ze zich vol overgave beziggehouden met acteren, maar de laatste jaren heeft ze zich ook toegelegd op het schrijven. Bij de geboorte van haar zoon in 1999 begon zij columns te schrijven over mijn belevenissen als thuisblijfmoeder voor de toen geheten website www.thuisblijfmoeders.nl Dat heeft ze een paar jaar gedaan en sindsdien schreef ze steeds meer, ook voor de Volkskrantblog. In 2008 is uiteindelijk ‘Astales, het leven bekeken’ uitgebracht, met verhalen, columns en gedichten.

“Als iets op mijn weg komt, dan sluit ik dat niet uit. Ik heb heel veel passies. Aanvankelijk begon ik op het conservatorium, want mijn ouders vonden dat je met toneel geen droog brood kon verdienen -alsof dat met muziek wel zo is. Uiteindelijk koos ik toch voor het acteren, omdat daar mijn hart ligt. Ik speel nu nog, bij Theater Hek van de Dam. Eenmaal in de maand spelen wij improvisatietheater in een theaterboerderij in Assen. Je kunt het programma vergelijken met ‘De Vloer op’. Maar het schrijven blijft ook, net als de fotografie die ik ontdekt heb… Voor een volgend boek heb ik twee verhalen in mijn hoofd en ik moet nu kiezen welke ik ga uitwerken.”

—-

Snaren omslagAstrid Rijff, ‘Snaren’, Uitgeverij Free Musketeers, ISBN 978 90 484 1086 6, prijs:  €23,95
verzendkosten per exemplaar € 3,20 (NL) € 5,44 (EU)